Ik heb zojuist de NOS-documentaire over Foekje Dillema zitten kijken. Nu moet ik eerlijk bekennen dat ik nog nooit van Foekje uit Burum gehoord had. Dat ze zo goed kon sprinten al helemaal niet en ook niet dat ze als favoriet voor Europees goud in 1950 ‘kaltgestellt’ zou zijn via een test op haar vrouwelijkheid, en zeker niet dat Jan Blankers hier achter zou zitten als hoofdtrainer. Of was het de KNAU, waar Jan hoofdtrainer was. Er gaat een wereld voor me open. Mijn klomp breekt.

In één keer valt Fanny Blankers-Koen van haar voetstuk als hét boegbeeld van Neerlands atletiek. Altijd in prestatie volledig onbesproken zoals Sjoukje Dijkstra, Ada Kok, Ard Schenk of Anton Geesink. Nu niet meer. Niet dat Fanny geen goede sportvrouw zou zijn. Ze lijkt ineens veel minder een supervedette. Er was immers iemand die sneller zou zijn geweest dan Fanny. Dat was het gevoel dat ik aan de documentaire overhield. Fanny ging met de eer strijken (drie maal goud), terwijl Foekje bij haar ouders thuis in Burum zat, zogenaamd ‘geen vrouw’ te zijn. Het lijkt van de categorie: de Hollanders die de Friezen te slim af zijn.

Het oordeel over de vrouwelijkheid van Foekje werd gisteren gegeven door de forensische wetenschap. Foekje was gewoon vrouw en had dus gewoon moeten starten. Punt.

Er is een website over haar. Een posthuum eerbetoon aan een groot sportvrouw.

Wat is dit? Hoor ik het goed? Na de reclamespot “Kip, het meest veelzijdige stukje vlees” het bijzinnetje:”Campagne gefinancierd met steun van de Europese Gemeenschap”. Waarom? Willen zij dat ik geloof dat kip goed voor me is? Wordt de reclame gesteund om mij ervan te overtuigen om vooral meer kip te eten onder het “mom” van veelzijdigheid? Steunt de Europese Gemeenschap meer van dit soort reclames? Is de belastingbetaler hier belanghebbende? Betaal ikzelf indirect mee aan deze reclame?

Wat in hemelsnaam heeft de Europese Gemeenschap hiermee van doen, denk ik. Ik kan de match niet leggen. Hier schuilt een vreemde wereld achter. Mijn belastinggeld naar een reclamespotje! Niet mee eens. Absoluut niet.

Ik heb net even zitten “googelen”, niet te verwarren met goochelen, en kom uit bij weblogger Jeroen van Dommel op het Weblog Den Haag van de NOS. Eén van de weinige weblinks die aansnijdt wat ik voel. De rest onderstreept de veelzijdigheid en vooral kip.

Zo zit het dus: een “stukje kippromotie”, georganiseerd door Productschappen Vee, Vlees en Eieren, meebetaald voor 2,5 miljoen door de Europese Unie. Oef. Van de andere kant moet het niet zo eenvoudig zijn geweest om deze reclame goed in beeld en geluid vast te leggen en het allemaal kostbaarder zijn geworden dan aanvankelijk was voorzien. Een stukje subsidie kan dan geen kwaad. Of ben ik nu te cynisch?

Hebben wij het over de rechten van de mens?!*&%@ Het merendeel van de kippen leeft volgens mij in erbarmelijke omstandigheden. Ja, ja, ik weet dat ik dingen los moet zien van elkaar! Maar toch ben ik perplex. Is dit bestuur, cultuur, samenleving, wetenschap, economie, management, filosofie, natuur, Europa. Deze reclame valt in alle categorieën. Om stil van te worden.

Met iTunes U ontsluit Apple Inc. heel veel publicaties, lesmateriaal en innovaties vanuit de universitaire wereld. Het is een stap om zich als uitgever te ontwikkelen. Prachtig voor hen die vanuit één punt (met je eigen ordening onder de klik van de muis) toegang willen hebben tot wetenschappelijk werk. Het is kort gezegd: te gek!

Is het de leeftijd, gewoon een gedachte of een zachte aandrang tot doorontwikkeling. Of gewoon een manier om te schiften in de dichte stroom van gebeurtenissen om mij heen. In elk geval is er de behoefte op zoek te gaan naar de kernwaarden. Ja natuurlijk zijn er de haast universele, rechtvaardigheid, vrijheid, echtheid, gelijkheid en laat ik zeggen broederschap. Maar waar zitten de aandrijfasjes en -wieltjes in mijn hoofd. En ik moet zeggen, ik loop daar nu al weken over te piekeren en te peinzen. Het is niet zo eenvoudig.

Het is even spitten. Wat ik in elk geval ontdekt hebt is dat het hier van binnen gevoed lijkt te worden door semantische differentialen en door affiliatie. De semantische differentiaal is een asje waarover je gevoelsmatig schuift tussen twee waarden, bijvoorbeeld goed-slecht en sterk-zwak. En affiliatie is eenvoudig gezegd de mate van betrokkenheid bij iets of iemand.

En dat is ook al een ontdekking. “De wijsheid komt met de jaren”, zeggen ze wel eens. Deze zoektocht is een klein beetje in de richting. Aan de slag verder… Laat ik zeggen dat het een uitdaging is, omdat ze ook wel eens zeggen “je bent nooit te oud om te leren”. Fijn om over die “wetenschap” te beschikken.

Ben begonnen in het boek “Critical Mass: How one thing leads to another” van Philip Ball. Voor een bèta-man als ik, kost die erin gaat.

Het boek verbindt mijn wetenschappen (wis-, natuur en scheikunde als basiswetenschappen, maar ook sociale psychologie en ecologie voor gevorderden in Wageningen) met die van de dynamiek van de samenleving. Ball zoekt, wikt en weegt welke modellen welke groepsprocessen in de samenleving zouden kunnen verklaren en daarmee kruipt hij in de huid van groepen en ín maatschappelijke processen. Het is de zoektocht naar wat er gebeurt daarbuiten. En gaat niet over één nacht ijs, maar levert een degelijk stukje wetenschappelijk werk. Het is in één woord fascinerend.

Geen soft sociologische benadering maar een holistische benadering zoals ook Leonardo da Vinci die had. De vergelijking voelt zo. Maatschappijwetenschappen in een nieuwe vorm. Geen loze aannames, ondeugdelijke analyses, maar een zorgvuldige benadering van de o zo complexe samenleving. Daar houd ik van. Voelt als een nieuwe meer indringende kijk op de wat er buiten speelt. Bestuurskunde lijkt plots een erg jonge wetenschap.

Wie is hij precies, Alexander von Humboldt? Komt even voorbij in het vele dagelijkse nieuws maar blijft hangen. Alexander von Humboldt, een Franse wetenschapper. Iemand die alle zintuigen op de wereld open had en zich met zijn meetapparatuur de wereld instortte. Zeer reislustig, zeer vaardig en bedreven. Meten is weten. Die man die de nieuwe wereld onderzocht en zeer nauwkeurig vastlegde. Meer dan dat. De wereld opnieuw ontdekte. Dat waarnemen is trouwens ook een kunst. Goed waarnemen en vastleggen wat je feitelijk ziet. Zijn we vergeten. Komen er cijfers van het Centraal Planbureau en iedereen heeft zijn of haar uitleg. In deze tijd waarin de lucht zwanger is van landelijke verkiezingen, val ik even terug op de degelijkheid en het charisma van Alexander von Humboldt. De man die het grote voorbeeld voor Darwin was en overleed in het jaar waarop deze zijn belangrijkste werk publiceerde. Toevallig ontdekt. Zomaar langsgekomen. Even mijn idool. Alexander.

Een bijzonder instituut. See for yourself and visit the James Martin Institute. Gericht op het doorbreken van de damwanden tussen de verschillende wetenschappelijke stromingen met het oog op het zoeken naar en vinden van oplossingen voor de grote vraagstukken der mensheid, die voor ons liggen. Het intervies met James Martin door Peter Day van de BBC, brengt snel duidelijkheid over dit bijzondere instituut en deze bijzondere mens.

Is de wetenschap na Leonardo da Vinci niet versnipperd en gespecialiseerd geraakt en daarmee de wetenschappers opgesloten geraakt in de beperktheid van hun eigen wetenschappen. Was het niet de laatste promovendus van Roelof Oldeman die promoveerde op het geheel van het bosecosysteem in Zuid-Ethopië op de titel “5000 jaar duurzaamheid”. En was het niet zo dat ik vele hoogleraren zag worstelen met hun vragen aan deze promovendus, omdat zij elk slechts een deeltje van het geheel konden belichten. Het wordt tijd dat de barrières worden geslecht, dacht ik toen.

Nu is er dit wonderschone en unieke concept binnen de Oxford University, ’s werelds oudste universiteit, wat dát beoogt. Terug naar de homo universalis…

De waarheid kan ongemakkelijk en onaangenaam zijn. Dat geldt soms voor jezelf, maar soms ook voor ons allemaal. Al Gore brengt zijn verhaal, al jarenlang. Nu is er de film An Inconvenient Truth. De basis hiervan ligt uiteraard in het gelijknamige boek van Gore, maar de vorm en de uitwerking van de film vinden hun basis in zijn Keynote (© Apple).De beelden zijn indrukwekkend. Het wordt allemaal wel erg concreet en vooral confronterend.

…ligt permanent op de loer. Recent beschreven in het boek Kleine geschiedenis van de vooruitgang door Ronald Wright. Recentie gelezen, recenties gehoord. Waanzinnig interessant boek. Cultuurfilosofie in optima forma.

Een boek geschreven als een politiek pamflet, een waarschuwing dat we voorzichig moeten zijn met onze ecologische omgeving. Ondergang van de beschaving door uitputting. Alle grote rijken zijn aan de milieuproblematiek ten gronde gegaan. De vooruitgangsval is de onbalans tussen de menselijke vinding om natuurlijke bronnen versneld of internsiever te benutten dan de omgeving aankan. En dat heet niet duurzaam.

Het pamflet geeft aan dat in die gevallen culturen en beschavingen ten gronde gaan, onherroepelijk. Velen zijn ons voorgegaan. De Soemeriërs, de Romeinen, de Maya’s. Allemaal aan milieuproblemen.

Het boek draagt dus bij aan inzicht in succes- en de faalfactoren van onze vooruitgang, Economisch, maatschappelijk. Maar roept ook het beeld op dat onze cultuur onder druk zal komen. Waar en wanneer? We weten het volgens mij. Triggert mijn ecologisch hart.

De mens is op zoek toepassingen in het kleine schaalgebied. En er worden vorderingen gemaakt. Isaac Asimov beschreef in 1950 al een robot die door ons lichaam reist in de vorm van een duikboot. Een van de reclames vandaag de dag laat ons een ruimteschip mét bemanning zien dat zich door de bloedbanen beweegt en de jacht op cholesterol in het bloed opent.

Nanotechnologie houdt zich bezig met het moleculaire en atomaire niveau. Nano is grieks voor klein. Maar hoe groot is klein eigenlijk? Probeer een mensenhaar overlangs te klieven in 10.000 draadjes. Dát is het schaalniveau. En dat is klein. Het gaat mijn voorstelling eigenlijk te boven. Maar het gaat de wereld van voeding en medische wetenschap enorm beïnvloeden, dat lijkt zeker. Maar deze simpele ziel blijft zich erover verbazen dat dat toch allemaal maar kan tegenwoordig. Ech nie normaal!