Surprised!

Henri Rousseau (1891). Surprised! [Oil on canvas]. National Gallery, London.

Henri Rousseau was gefascineerd door de natuur en maakte diverse schilderijen van het tropische regenwoud. Die kennis had hij opgedaan in Mexico, waar hij toen werkte. Zijn fascinatie voor het woud was groot. Hij zei ooit: “Nothing makes me so happy as to observe nature and to paint what I see.” (henrirousseau.net). Dit was zijn eerste schilderij van de jungle. Hij noemde het Tigre dans une tempête tropicale, ook wel Surpris!

Zijn schilderingen van het tropisch woud werden minutieus in lagen opgebouwd, waarbij een groot aantal groene tinten werd gebruikt om de weelderige uitbundigheid van de jungle vast te leggen. Het is een essentieel werk dat de “schatkist van het bos” (Oldeman, R., persoonlijke communicatie, 12 augustus 2022) voor ons opent.

Het was zijn authenticiteit en verbeeldingskracht die hem zo waardevol maakt als kunstenaar. Hij kreeg waardering van grote schilders als PicassoHenri MatisseVincent van Gogh and Marc ChagallJoan Miro and Salvador Dali.

Lees verder “Surprised!”

Trees and Rocks in the Park of the Château Noir

Paul Cézanne (1904). Trees and Rocks in the Park of the Château Noir [Oil on canvas]. Museum Langmatt, Baden, Zwitserland.

Markus Stegmann van het Museum Langmatt benadrukt dat dit schilderij van Paul Cézanne de traditionele voorstelling van het bos overstijgt door niet de objecten, maar de dynamische wisselwerking van bomen, rotsen en kleur centraal te stellen. Stegmann: “Cézanne looks through the trees, so to speak, to see the structure of nature”. Een holistisch perspectief derhalve.

De nadruk ligt op structuur, ritme en abstractie in plaats van op herkenbare vormen. Met het beperkte palet van groen, blauw en oker maakt Cézanne kleur los van zijn beschrijvende functie, waardoor vorm en toon emotie en energie overbrengen. Deze benadering, die het vroege kubisme aankondigt, markeert een keerpunt in de moderne kunst. Het schilderij wordt een contemplatieve ruimte waarin de cycli van de natuur voelbaar worden.

Big trees at Estaque

George Braque (1908). Big trees at Estaque [Oil on canvas]. Private Collection. Promised Gift from the Leonard A. Lauder Cubist Collection. Rights and Reproduction: © 2025 Artists Rights Society (ARS), New York.

Hier ligt het begin van kubisme. Dit landschap werd sterk bekritiseerd door veel van de kunstenaars in het netwerk van de Franse kunstschilder George Braque. Zij vonden het maar een landschap “vol kleine kubussen”. Het leidde tot het gebruik van de naam “kubisme”. Het leidde uiteindelijk tot een nieuwe artistieke benadering.

Samen met de Spaanse kunstschilder Pablo Picasso was Braque de grondlegger van deze nieuwe stroming. Orde, reflectie en constructie staan centraal, alsmede het gebruik van oervormen zoals bol, kegel, cilinder en kubus. Paul Cézanne was al de mening toegedaan dat alle vormen in de natuur in feite zijn opgebouwd uit deze oervormen. Cézanne wordt dan ook beschouwd als voorloper van het kubisme.

De vormen van bomen en de gebruikte kleuren in dit schilderij zijn van de hand van een meester. Het is een bijzonder perspectief op de mystiek van het woud.

La Rue des Bois

Pablo Picasso (1908). La Rue des Bois [oil on canvas].

Pablo Picasso schilderde dit in het Franse dorpje La Rue des Bois, 65 km ten noorden van Parijs, toen nog een dicht bebost landschap. Hij brengt een stille ode aan de in 1906 overleden Paul Cezanne. Picasso zei ooit: “Cezanne was my one and only master.” (O’Mahoney, 2006). Dit schilderij ademt duidelijk de door Cezanne vaak gehanteerde vormen en kleuren van het boslandschap.

Bibliografie

O’Mahoney, M. (2006). Picasso. London: Star Fire, 384 pp.

PabloPicasso.org

Café Van Elzakker

Jack Kruf (2025) Café ‘Van Elzakker’ [print on canvas]. Breda: privé-collectie.

Het Café ‘Van Elzakker’ aan de Buurtweg heb ik geschilderd in een oud-Brabantse landschappelijke setting, die bestaan zou kúnnen hebben. Mijn overgrootvader Jan ‘De Kuper’ Kruf, was bevriend met de eigenaar van dit authentieke café. Hij nam mij als kind er wel eens mee naar toe. Er liggen mooie herinneringen.

Het café bestaat niet meer – het is met de aanleg van de wijk ‘Rode Schouw’ tegen de vlakte gegaan – maar was voor velen in mijn dorp Halsteren lang een historisch en iconisch plekje.