The Pine no.3

(Part of) ‘The Pine, no.3’  door Jörgen Hansson.

Het concept van de boom is eigenlijk heel simpel. Als je uitzoomt. Een stam met aan de onderkant wortels en aan de bovenkant takken en bladeren of naalden. De laatste maken het bouwmateriaal (suikers) met zonlicht, carbondioxide (CO2) en water (H2O). Tezamen met de mineralen, die vanuit de wortels – die op hun beurt weer nauw samenwerken met schimmels – via de binnenzijde van de stam naar boven worden getransporteerd, komt er veel tot stand. Onder meer hout.

Maar natuurlijk ontstaan er ook vele andere stoffen – vis de buitenzijde van de stam (de bast) naar beneden getransporteerd – voor onder meer de wortels en de schimmels, dit om de deal te beslechten. De schimmels immers zorgen ervoor dat de mineralen worden aangeboden aan de wortels, dit in ruil voor suikers. Dat hebben mensen met schimmels gemeen: zij kunnen zelf geen suikers maken. Symbiose.

De vraag is nu of u parallellen ziet met de wereld van enerzijds politiek leiderschap en hun besturing en anderzijds (binnen de democratie) de plek van de burger in dit (eco)systeem anderzijds.
Dit deel van het schilderij van Jörgen Hansson is een stille Zweedse ode aan de schoonheid van de boom en haar processen.

De Zee en het Verdriet: 1953

Kruf, J. (2025). De Zee en het Verdriet [fine art print]. Breda: privécollectie..
In 1953 stak vandaag, 31 januari een storm op die in de loop van de dag verder zou aanwakkeren en in combinatie met springtij zou uitmonden tot dijkdoorbraken en verlies van vele levens en eigendommen.

Deze persoonlijke kunstimpressie is een stille ode aan de ramp die zich voltrok in onder meer de Auvergnepolder te Halsteren. Vele tientallen verdronken. Het brengt de Oosterschelde (De Halsterse Dijk) dichtbij de huidige rietkragen in de polder – op overgang van Verkorting en Lange Water.

In de polder steeg het waterpeil steeg tot zo’n vijf meter. Ook nu nog staan de palen, de bakens als monumenten in deze polder.

Birches in Storm

‘Birches in Storm’ door Paul Oscar Droege (1930)

Deze prachtige houtsnede zegt het voor mij allemaal. De zucht waaronder Amerika gebukt gaat krijgt nu ook vorm door de Environmental Protection Agency (EPA), opgericht door Nixon (misschien wel zijn enige echte goede besluit) aan te pakken (zie New York Times) Waar mogelijk ontmantelen en beleid en financiering stopzetten.

De bomen kraken. En dat is een indicator voor storm. Maar bomen zijn wijs, net als bossen en samenlevingen. Zij hebben intrinsieke weerstand omdat zij zijn wie ze zijn geworden door weer en wind en schade en schande.

Ik dacht: als de overheid of de politieke leiders niet willen, dan maar over een andere boeg: zelf als burger of bedrijf participeren (via stichtingen, verenigingen of coöperatieven) in grondaankoop voor natuurontwikkeling en ecologische landbouw. Deze houtsnede inspireert.

The Storm

‘The Storm’ door Narcisse-Virgilio Diaz de la Peña (1971), The National Gallery.

Dit schilderij van één van de leden van de School van Barbizon, is een combinatie van de overheersende stormachtige lucht met zijn grijze wolkenmassa’s en de gure vlakte.

Het ‘verwoordt’ de dreiging op van een storm. Het is een heideveld, prachtig, maar uiteraard was dit voorheen een prachtig bos. Overbegrazing door met name koeien en schapen enerzijds en grootschalige houtkap anderzijds heeft hier geleid tot een heideveld. Mooi, zeker, maar toch even wat perspectief en historisch besef aangebracht.

De storm in het politieke landschap van heer Donald is aan het razen. Grootschalige kap, waarbij democratische instituties compleet worden gepasseerd, lijkt diep in niet alleen de Amerikaanse samenleving te gaan snijden, maar ook de wereld-orde te herschikken. Een schilderij als metafoor. Storm dus. Prachtig schilderij, zeker wel.

Zie ook The National Gallery.

The Forest in Winter at Sunset

‘The Forest in Winter at Sunset’ door Théodore Rousseau (gemaakt tussen 1846–1867)

Dit monumentale bosgezicht, ongeëvenaard door zijn schaal en ambitie, is gestart vroeg in Théodore Rousseau’s carrière. Het was bij zijn dood nog niet voltooid, ondanks de aansporing van Jean-François Millet en andere bevriende kunstenaars om het te voltooien en tentoon te stellen.

Naar verluidt was het Rousseau’s bedoeling om het effect na te bootsen van een zonsondergang die hij in december 1845 had gezien in Bas-Bréau, een deel van het bos van Fontainebleau.

De wirwar van bomen, ontdaan van gebladerte en doordrenkt met diepe kleuren, brengt een gevoel van ontzag voor de natuur over dat wordt versterkt door de aanwezigheid van twee boeren in het midden.

Het schilderij is een ode aan het bos omdat dit het netwerk toont dat het bosecosysteem in feite is.