Quadruple Helix of Blokkendoos?

Kruf, J.P. (2019) Quadruple Helix. Breda: Governance Connect.

Was het niet James Watson die ontdekte dat ons DNA in een dubbele spiraal ‘door het leven’ gaat. Spiraal in het Grieks betekent έλιξ, helix.

Een helix kan in de wereld van publieke sturing ook uit vier spiralen bestaan – 0p een veel hoger niveau dan dat van ons DNA. Het bestaat in de hoofden van  politici, bestuurders en strategen. Het gaat als een metafoor voor of een gestileerde beeld van optimale samenwerking tussen families van organisaties, zoals bijvoorbeeld overheid, wetenschap, onderwijs (hier niet de burger) en bedrijfsleven.

Een quadruple samenwerking kan tot meerwaarde leiden in de sociale en economische ontwikkeling van steden en regio’s, zo is de gedachte.  De talloze verbindingen tussen organisaties en mensen in die organisaties vormen de spiralen en zorgen voor de stevigheid en de samenhang van de samenwerking. Klinkt logisch. Je hebt elkaar immers nodig – op  alle niveaus en vanuit diverse geledingen – om tot succes te komen.

In werkelijkheid zijn de spiralen niet zichtbaar natuurlijk en ziet de samenwerking er vaak uit als een een soort blokkendoos waar organisaties wel tegen elkaar aanliggen maar in beperkte mate samenwerken. Is ook moeilijk om aan dit idee van de helix te kunnen voldoen. Ontnuchterend? Misschien. Zie het als een begin. Fase 1. Hoe lang heeft het geduurd voordat DNA zich heeft kunnen vormen, gerekend vanaf de oerknal?

Hier mijn persoonlijke art impression – op basis van mijn eigen ervaringen in 30 jaar adviseur, projectmanager, directeur en gemeentesecretaris in regionale samenwerkingsverbanden in Nederland, Vlaanderen en Groot-Brittanië – van de Quadruple Helix (dus van de virtueel gemiddelde regio in mijn hoofd).

De organisaties in deze regio zijn weergegeven als vlakken op een schaakbord, op het het canvas van de samenleving. waarbij de betrokken organisaties zijn ingekleurd met Pantone®-kleuren: overheid (Imperial Blue), bedrijfsleven (Flame), onderwijs (Solar Power) en wetenschap (Beveled Glass). ‘Zwart’ zijn de organisaties die zich volledig hebben teruggetrokken en stand-alone opereren en ‘wit’ de organisaties, die de samenwerking nog moeten ontdekken (Pristine).

De helix is de idee, metaforisch prachtig natuurlijk, maar een blokkendoos kan ook zeer kleurrijk zijn. Zeker wel.