River

‘River’ door Frits Thaulow (1886)

Door dit prachtige bos stroomt een riviertje. Of is het andersom, wordt dit prachtig riviertje omgeven door bos. Het is beide. Er is altijd die essentiële balans tussen bos en water. Van nature buffert het bos bij veel wateraanvoer en doseert bij weinig.

Ik ben er even naast gaan zitten om bij te komen van de wereldlijke hectiek van de afgelopen 10 dagen. Het reinigende geluid van kabbelend water dringt door mijn ziel. De unieke combinatie van bos en water is hier vol leven. De eerste scharrelende vogels zijn een voorzichtige voorbode van een veranderend tij. Het is nog winter, maar de wind fluistert een nieuw geluid…

 

The Storm

‘The Storm’ door Narcisse-Virgilio Diaz de la Peña (1971), The National Gallery.

Dit schilderij van één van de leden van de School van Barbizon, is een combinatie van de overheersende stormachtige lucht met zijn grijze wolkenmassa’s en de gure vlakte.

Het ‘verwoordt’ de dreiging op van een storm. Het is een heideveld, prachtig, maar uiteraard was dit voorheen een prachtig bos. Overbegrazing door met name koeien en schapen enerzijds en grootschalige houtkap anderzijds heeft hier geleid tot een heideveld. Mooi, zeker, maar toch even wat perspectief en historisch besef aangebracht.

De storm in het politieke landschap van heer Donald is aan het razen. Grootschalige kap, waarbij democratische instituties compleet worden gepasseerd, lijkt diep in niet alleen de Amerikaanse samenleving te gaan snijden, maar ook de wereld-orde te herschikken. Een schilderij als metafoor. Storm dus. Prachtig schilderij, zeker wel.

Zie ook The National Gallery.

The Forest in Winter at Sunset

‘The Forest in Winter at Sunset’ door Théodore Rousseau (gemaakt tussen 1846–1867)

Dit monumentale bosgezicht, ongeëvenaard door zijn schaal en ambitie, is gestart vroeg in Théodore Rousseau’s carrière. Het was bij zijn dood nog niet voltooid, ondanks de aansporing van Jean-François Millet en andere bevriende kunstenaars om het te voltooien en tentoon te stellen.

Naar verluidt was het Rousseau’s bedoeling om het effect na te bootsen van een zonsondergang die hij in december 1845 had gezien in Bas-Bréau, een deel van het bos van Fontainebleau.

De wirwar van bomen, ontdaan van gebladerte en doordrenkt met diepe kleuren, brengt een gevoel van ontzag voor de natuur over dat wordt versterkt door de aanwezigheid van twee boeren in het midden.

Het schilderij is een ode aan het bos omdat dit het netwerk toont dat het bosecosysteem in feite is.

Woodcutter in the Forest

‘Woodcutter in the Forest’ door Jean Francois Millet (ca. 1850/52)

‘Woodcutter in the Forest’ door Jean François Millet (1850/52 geschilderd). Realistisch, de School van Barbizon. Een meester in het vangen van expressies.

Millet legde 175 jaar geleden de houtakker en zijn kornuiten meesterlijk vast. Lijfelijk. Met de mystiek van het bos op de achtergrond nog voelbaar, is het vooral de open wond aan de boom, die zo direct zichtbaar is. Confronterend. Dit doet pijn. Millet was ter plekke.

De vergelijking is er met de nieuwe Amerikaanse president die eergisteren werd geinaugureerd en die nu de bijl zet aan de wortel van samenleving en democratie, dit met de meest curieuze en inhumane besluiten. Dit schilderij is een reminder hoe het zal gaan.

Winter Bonsai

‘Winter Bonsai’ door Eyvind Earle
Ik denk dat de kunstenaar de groeipunten van de boom heeft willen uitbeelden in een werkelijk adembenemende setting. In de wetenschap der ecologie handelt groei om meristemen. Zij vormen de bouwstenen voor de groei. Het zijn celweefsels die tot celdeling in staat zijn. Zij maken dus nieuwe cellen aan die zorgen voor groei. Wij vinden ze vooral in de knoppen maar ook op andere plaatsen in de weefsellagen bij planten. Sprekend in een metafoor: ook de samenleving kent ook groeipunten. Het punt is dat zij meestal niet komen vanuit de wereld van de politiek, zo blijkt. Dat is toch gek eigenlijk, omdat wij burgers onze stem uitbrengen op hen van wie wij vinden dat zij ons goed zouden kunnen vertegenwoordigen. Vaak op basis van beloften en mooie woorden. Als zij er weinig van bakken – hetgeen in Nederland nu is – , komt er van maatschappelijke groei weinig terecht, raken de meristemen bedekt, tot stilstand of sterven zelfs af. Zoals het nu gaat klinkt de wereld van bestuur en bestuurskunde – bezien vanuit de wetenschap ecologie en in breder verband van de levende gemeenschappen – als zeer onnatuurlijk, kunstmatig bijna. Groei komt tot stilstand omdat onderdrukking dreigt. Morgen treedt er een bijzondere president aan in de Verenigde Staten. Ondertussen geniet ik van deze prachtige tekening van Eyvind Earle. Hoop is het passend woord daarbij.