Maatschappelijke zorgplicht: verplicht

Het duurt té lang voor ondernemingen welzijn boven winst gaan stellen. Daarom moet een maatschappelijke zorgplicht in de wet verankerd worden. Dat zegt Leen Paape in zijn afscheidsrede als hoogleraar Corporate Governance bij Nyenrode.

Als je om je heen kijkt, zie je dat in Nederland de samenleving aan veel kanten vastloopt, aldus Paape. Energie, klimaat, zorg, onderwijs, de Belastingdienst, stikstof, pfas, migratie. En dan komt daar nog de oorlog in Oekraïne bij. Hij ziet dat er fundamentele veranderingen nodig zijn.

Afscheidsrede Leen Paape.

“Nyenrode is in 1946 opgericht om het land te helpen opbouwen. Die mooie missie hebben we als samenleving goed gerealiseerd. Maar ergens zijn we zo zelfvoldaan van het pad afgeraakt dat er nu heel veel is vastgelopen”, zegt Paape. “Wat ik zou willen zien, is dat bedrijven hun maatschappelijke verantwoordelijkheid méér gaan nemen. Ondernemingen krijgen hun license to operate van ons als maatschappij. In mijn ogen hebben ze daarom een maatschappelijke zorgplicht: zorgen voor maatschappelijk welzijn op de lange termijn. En daarbij rekening houden met ieders belangen. En als je dat echt goed wilt doen, kijk je 7 generaties vooruit.”

We hebben nieuwe doelen nodig

“Sinds de Tweede Wereldoorlog staan groei en winst centraal in ons denken. Nu we zien dat er zo veel vastloopt, is het tijd om opnieuw te kijken naar onze doelen. Want die bepalen wat we doen. Zo lang het doel uitsluitend winst maken is, komen de bestrijding van de klimaatcrisis en het tegengaan van polarisatie in de samenleving minder goed van de grond. Dit gesprek moeten we dus wel met elkaar aangaan! Als samenleving zullen we niet meer uitsluitend moeten streven naar welvaart in materiële zin, maar juist ook naar welzijn. Dat is ingewikkeld. Maar ook nodig!”

Paape noemt 10 redenen voor de zorgplicht:

    1. De veranderende opvattingen over de wet geven richting (wat mij betreft).
    2. Daar komen dan nog codes, (internationale) regelgeving en akkoorden bij.
    3. Values en principes van uw eigen onderneming spreken al voor zich, nietwaar?
    4. Stakeholders hebben er niet alleen recht op, ze vragen er ook om.
    5. De theorie wijst u – inmiddels – ook in de goede richting.
    6. Institutionele beleggers verlangen het van u.
    7. Gerechtelijke uitspraken onderstrepen het belang ook nog eens.
    8. De filosofen en de ethiek verlichten uw pad.
    9. Spirituele en religieuze overwegingen geven u wellicht nog het op één na laatste zetje.
    10. Last but not least, u heeft vast dierbaren die u een betere wereld gunt, toch?

“Voor wie schreef ik deze afscheidsrede eigenlijk? In het begin zei ik dat het voor ondernemers bedoeld was. Mijn conclusie nu is dat ik het vooral schrijf voor de politiek. Maar ja die politiek, dat zijn wij allen. We moeten dus ook nu in gezamenlijkheid de trom slaan en zorgen dat de politiek beweegt. Die trom heb ik dan nu geslagen door langs 10 overwegingen redenen aan te voeren waarom die maatschappelijke zorgplicht een onvermijdelijkheid is en dus ook geen vraag meer zou mogen zijn.”

– Leen Paape, Nyenrode, 8 december 2022

Lees meer op Nyenrode Univsersity

December Forest

Jack Kruf © (2022) December Forest [digital caption]. Breda: private collection.

The forest at this time of the year seems to come to a standstill, leading to fascinating colour palettes. The whole forest ecosystem is in fact in full preparation for the year to come. Here the beautiful browns and yellows of the eagle fern (Pteridium aquilinum L.) at an open place in the forest.

The Forest and Sustainability

The European Commission.

The Commission welcomes the provisional political agreement just reached between the European Parliament and the Council on an EU Regulation on deforestation-free supply chains.

Once adopted and applied, the new law will ensure that a set of key goods placed on the EU market will no longer contribute to deforestation and forest degradation in the EU and elsewhere in the world. Since the EU is a major economy and consumer of these commodities, this step will help stop a significant share of global deforestation and forest degradation, in turn reducing greenhouse gas emissions and biodiversity loss. This major agreement comes just before the start of the milestone Conference on Biodiversity (COP15) which is set to define protection goals for nature for decades to come. Explanation Apart from timber, the products concerned are cocoa, coffee, soy, palm oil, beef and rubber. Derived products such as leather, chocolate, furniture, paper and charcoal will also be banned if they contribute to deforestation, the European Commission said in a statement. Products will be classified as banned if they come from land deforested after December 2020. Traders will have to start proving that the products are deforestation-free and legal. Importers must be able to provide “precise geographical information on agricultural land” to show where raw materials come from. If the rules are not followed, member states must impose sanctions. The commission says the list of goods covered by the directive is regularly reviewed and updated. This takes into account new data, such as changing deforestation patterns.

Bosbeheer in beeld

Algemene Rekenkamer.

Ongewis of bosbeheer beoogde resultaten op termijn levert. Het beeld dat de laatste jaren is ontstaan dat Staatsbosbeheer overal in het land grootschalig bossen kapt, is onjuist. Onderzoek van de Algemene Rekenkamer wijst uit dat Staatsbosbeheer niet meer oogst dan er bijgroeit. Maar of de werkwijze van de grootste bosbeheerder van Nederland en andere boseigenaren op lange termijn de beoogde resultaten geeft, is echter op landelijk niveau onbekend.

Het rapport Bosbeheer in Beeld gaat over (Staats)bosbeheer en bossenstrategie. Het beeld dat de laatste jaren is ontstaan dat Staatsbosbeheer overal in het land grootschalig bossen kapt, is onjuist.

Onderzoek van de Algemene Rekenkamer wijst uit dat Staatsbosbeheer niet meer oogst dan er bijgroeit. Maar of de werkwijze van de grootste bosbeheerder van Nederland en andere boseigenaren op lange termijn de beoogde resultaten geeft, is echter op landelijk niveau onbekend.

“De landelijke bossenstrategie, door de rijksoverheid en provincies gezamenlijk in 2020 ondertekend, vereist landelijk 10 % meer bos op termijn. Die doelstelling wordt waarschijnlijk niet gehaald. Sinds 2013 verdwijnt er namelijk bij alle natuurbeheerders opgeteld meer bos in Nederland dan dat er aangeplant wordt. Er is ruim 6.000 hectare bos minder dan bij de start van de bossenstrategie.”

De conclusies laten zich samenvatten in de volgende punten:

    • Aantal gestelde doelen van de strategie worden niet gehaald.
    • Er is geen centraal inzicht in de resultaten van het bosbeheer.
    • Er is geen transparante afweging.
    • Er zijn geen financiële prikkels die aanzetten tot meer houtkap.
    • Art is geen garantie voor duurzaam bosbeheer.

De conclusies liegen er niet om. De gedane aanbevelingen zijn boterzacht en vooruitschuivend. Nadere informatie en afspraken moet gemaakt worden. Inderdaad. Had dat niet al gemoeten dan?

De bossenstrategie faalt. En dat is niet goed. Helemaal niet.

Fascinerend Leven

Dit boek is geeft een bijzonder overzicht van de verschillende denkwijzen en opvattingen hoe tegen ecosystemen aan te kijken. Het verrijkt de inzichten die passen bij de missie van de stichting. Het is geschreven en samengesteld door Johan van Braeckman* en Linda van Van Speybroeck* en wordt uitgegeven door Academia Press.

Het geeft op zeer gedegen wijze aan welke opvattingen en inzichten inzake natuur en haar wetenschappen doorheen de jaren er zijn geweest en bundelt perspectieven op behoud en ontwikkeling van natuurlijke ecosystemen. Het voedt de gedachten over integrale publieke sturing.

De voorbije decennia is de aandacht voor biologie, zowel in de wijsbegeerte, de geschiedenis als in andere disciplines, sterk gestegen. De biologie wordt nu al de wetenschap van de 21ste eeuw genoemd. De filosofie van de biologie werd een volwaardige wijsgerige discipline en belangrijke biologen en wetenschapshistorici gaven de geschiedenis van de biologie de plaats die ze verdient.

Fascinerend leven: Een geschiedenis van de biologie bundelt 22 teksten over telkens één of meerdere kernfiguren: van Aristoteles en Galenus tot Charles Darwin en Francis Crick; van René Descartes en Gregor Mendel tot Niko Tinbergen en Rachel Carson. Aandacht gaat uit naar de ontwikkeling van hun natuurwetenschappelijk denken en hoe zich dit verhoudt ten opzichte van de toen heersende denkbeelden. Vier wetenschappers reflecteren tot slot over het heden en de toekomst van de biologie.

*De samenstellers van dit boek delen een gemeenschappelijke belangstelling voor zowel de wetenschappelijke, filosofische als historische aspecten van de biologie. Lien Van Speybroeck behaalde een doctoraat aan de Universiteit Gent met een proefschrift over de filosofische aspecten van de epigenetica. Johan Braeckman specialiseerde zich in Charles Darwin en de evolutietheorie, en doceert onder meer geschiedenis van de biologie aan de Universiteit Gent.

Artikel door Jack Kruf